De jaren zeventig: een decennium dat alles op zijn kop zette

Weinig tijdvakken in de recente geschiedenis hebben zo diep ingegrepen in de politiek, cultuur en samenleving als de jaren zeventig. In Nederland stond het teken van polarisatie en hoog idealisme, terwijl de economische crisis van 1973 een einde maakte aan de naoorlogse welvaartsgroei. Overal in de westerse wereld vielen oude zekerheden weg: kerken verloren hun greep, gezagsverhoudingen werden betwist en nieuwe politieke bewegingen kwamen op. Tegelijkertijd vulden disco, punk en popmuziek de leegte die achterbleef. Dit overzicht brengt de jaren zeventig tot leven via romans, politieke geschiedenis, muziekbiografieën en stadsgeschiedenis.

Politiek in een tijdperk van polarisatie

De Nederlandse politiek van de jaren zeventig wordt wel aangeduid als de 'lange jaren zeventig', een periode die begon rond 1971 en doorliep tot in het begin van de jaren tachtig. Het was een tijd van scherpe tegenstellingen: tussen progressief en behoudend, tussen idealisme en pragmatisme. Historici van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis hebben deze periode grondig onderzocht.

Hans Wiegel: het conservatieve antwoord

Tegenover het progressieve blok van Den Uyl stond de VVD onder leiding van Hans Wiegel, die de liberalen omvormde tot een volkspartij met een breed appel. Zijn retorische talent en populistische stijl maakten hem tot een van de meest markante politici van het decennium.

De Nederlandse samenleving in beweging: romans over de jaren zeventig

De ontzuiling, de seksuele bevrijding en de opkomst van nieuwe leefstijlen lieten diepe sporen na in de Nederlandse samenleving. Romanschrijvers hebben die veranderingen vastgelegd in verhalen die de tijdsgeest van de jaren zeventig tastbaar maken. Twee romans doen dat op heel verschillende manieren.

De jaren zeventig in de wereldliteratuur

De omwentelingen van de vroege jaren zeventig speelden zich niet alleen in Nederland af. In Amerika en Italië was de tijdsgeest even indringend. Twee romans transporteren de lezer rechtstreeks naar dat tijdvak, elk met een eigen culturele kleur.

Vanuit Italië biedt De laatste zomer in de stad van Gianfranco Calligarich een ander perspectief op datzelfde decennium. Rome in de jaren zeventig is een stad van hitte, lethargie en mislukte dromen — een sfeer die universeel voelt, maar tegelijkertijd onmiskenbaar Italiaans is.

Muziek als tijdsdocument van de jaren zeventig

Geen decennium heeft zoveel muzikale diversiteit voortgebracht als de jaren zeventig: van de glam rock en soft rock van het begin tot de punk aan het einde, met daartussenin disco, reggae en progressieve rock. Twee boeken belichten dit muzikale landschap vanuit heel verschillende hoeken.

De schaduwkant: misdaad en subcultuur in de jaren zeventig

Niet alle veranderingen van de jaren zeventig speelden zich af in de politiek of de popcultuur. Aan de rand van de samenleving, in havensteden en op motorclubbijeenkomsten, schreven anderen hun eigen verhaal van dat decennium.

De stad in de jaren zeventig: bouwen, slopen en herontdekken

De jaren zeventig waren ook het decennium waarin Nederlandse steden ingrijpend veranderden. Grootschalige stadsvernieuwing en de aanleg van winkelcentra gingen hand in hand met een groeiend besef dat de historische binnenstad bescherming verdiende.

De erfenis van de jaren zeventig: een decennium dat de toekomst vormgaf

Historicus Maarten van Rossem betoogt dat wie de 21e eeuw wil begrijpen, moet beginnen bij de jaren zeventig. De opkomst van het neoliberalisme, de eerste milieubewustwording en de geopolitieke verschuivingen van dat decennium werkten door tot diep in onze eigen tijd.

Conclusie: de jaren zeventig zijn nog niet voorbij

De boeken op deze pagina laten zien dat de jaren zeventig veel meer waren dan een tijdvak van bruine tinten en flodderbroeken. Het was een decennium dat politieke verhoudingen hervormde, nieuwe cultuurvormen voortbracht en fundamentele vragen stelde over hoe een samenleving ingericht moet zijn. Van de Haagse coalitieakkoorden tot de Italiaanse zomerhitte, van Wings op het podium tot criminelen in de Amsterdamse havens: de jaren zeventig zijn in al hun veelzijdigheid een rijke bron voor wie de wereld van nu wil begrijpen.