Cartoons: humor en satire in beeld

Een cartoon zegt soms meer dan een heel betoog. In één tekening, met of zonder tekstballon, weet een cartoonist de vinger op de zere plek te leggen, een politicus belachelijk te maken of de absurditeit van het kantoorleven bloot te geven. Nederlandse en Vlaamse cartoonisten hebben daarin een rijke traditie opgebouwd — in dagbladen, weekbladen en inmiddels ook in boekvorm. Op deze pagina vind je een overzicht van boeken die cartoons centraal stellen: van scherpe maatschappijkritiek tot herkenbare werkhumor.

Actuele commentaren in beeld

Sommige cartoonisten reageren wekelijks op het nieuws. Niet met woorden, maar met pen en inkt. Jip van den Toorn en Kees van Kooten zijn voorbeelden van makers die de actualiteit aangrijpen om iets te zeggen over hoe wij met elkaar omgaan.

Fokke & Sukke: satire als dagelijks ritueel

Weinig strips zijn zo verweven geraakt met het Nederlandse publieke leven als Fokke & Sukke. De twee vogels van Bastiaan Geleijnse, Jean-Marc van Tol en John Reid verschijnen al jaren in NRC Handelsblad en weten met minimale middelen maximale zeggingskracht te bereiken. Elk jaar verschijnt er een bundel met de beste cartoons van het voorgaande jaar.

Kantoorleven onder de loep

Een ander vruchtbaar terrein voor cartoonisten is de werkvloer. De hiërarchie, de vergadercultuur, de doelstellingengesprekken — het zijn onderwerpen die zich uitstekend lenen voor herkenbare humor. Dirk van de Wiel tekent al jaren dagelijks een aflevering van Van 9 tot 5, die verschijnt in De Morgen en de Veronica Superguide. De strip heeft een trouwe schare volgers opgebouwd die zichzelf er elke dag in herkennen.

Sigmund: de psychiater als cartoonheld

Nergens zijn cartoons en psychologie zo vakkundig verweven als in de strips van Peter de Wit. Zijn personage Sigmund — een weinig empathische psychiater — verschijnt al decennialang in de Volkskrant en heeft intussen meer dan dertig boeken op zijn naam. De strips combineren menselijk falen met droge humor en raken daarmee iets universeels.

Cartoons als speels instrument

Niet alle cartoons zijn politiek of satirisch. MAT, huiscartoonist van De Standaard, gebruikt zijn tekenstijl om puzzels een geheel eigen karakter te geven. En Bart Lammers toont aan dat zelfs de logistieke sector niet immuun is voor gevatte humor. Het bereik van cartoons is daarmee breder dan vaak gedacht: van krantencommentaar tot vakboek.

De kracht van de cartoon

Cartoons zijn geen versiering. Ze zijn een eigenstandige vorm van communicatie — soms grappig, soms onthutsend eerlijk, altijd direct. Of het nu gaat om het dagelijkse nieuws, de werkvloer of de psychiaterstoel: de beste cartoonisten weten in een paar lijnen te vatten wat anderen pagina's nodig hebben. De boeken op deze pagina geven een goed beeld van de breedte en diepte van het genre in Nederland en Vlaanderen.