

Jelle Jolles is emeritus hoogleraar neuropsychologie aan de Universiteit van Maastricht en de Vrije Universiteit Amsterdam. Als klinisch neuropsycholoog en hersenwetenschapper is hij met zijn team al vele jaren werkzaam op het gebied van leren, ontwikkeling en het brein.
Meer over Jelle JollesHet tienerbrein: een ander perspectief
Samenvatting
‘Geef de tiener wortels en vleugels.’
(Dit boek, vrij naar Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832).
Waarover gaat het boek?
Dit boek beschrijft de normale, alledaagse ontwikkeling van jongeren: de tienertijd en de rol van ouders, leraren, andere opvoeders en leeftijdsgenoten. Centraal staan leren, denken en ontwikkelen; het gedrag van jongeren thuis, op school en tijdens hobby’s zoals sport of muziek, én hun emotioneel functioneren.
De tiener als ‘werk in uitvoering’
In afzonderlijke hoofdstukken komen thema’s aan bod als nieuwsgierigheid, impulsiviteit, taal en denken, plannen en organiseren, en het begrijpen van de wereld om hen heen: vaardigheden die essentieel zijn voor leren en sociaal gedrag. Ook identiteitsontwikkeling krijgt ruime aandacht evenals het gedrag van jongeren op school, bij sport en in hun vrije tijd.
Opvoeders spelen meerdere rollen
De centrale visie is dat opvoeders de hele tienertijd een actieve rol blijven vervullen en jongeren begeleiden in hun groei en ontplooiing. Ouders leren om naast de rol van manager ook die van supporter, coach, inspirator, mentor en adviseur te vervullen. Leraren en coaches nemen dezelfde rollen op zich, zij het met een andere pedagogische focus.
Voor wie?
Het boek is geschreven voor iedereen die tieners begeleidt of ondersteunt: ouders, leraren, onderwijsbegeleiders, coaches, pedagogen, psychologen, professionals in jeugdzorg en coaching én voor bestuurders en beleidsmakers.
Het boek bevat 30 kaders met aanbevelingen, tips en trucs.
Biografie van de auteur
Jelle Jolles is schrijver en emeritus hoogleraar neuropsychologie, gespecialiseerd in leren, geheugen, ontplooiing en het brein. Hij pleit voor een nieuwe kijk op de tienertijd: niet als een periode van kommer en kwel, maar als een fase vol kansen en mogelijkheden. Jolles werkte vele jaren als klinisch neuropsycholoog en GZ-psycholoog (BIG) en is nu actief vanuit zijn Adviespraktijk NeuroPsy.
“Dit boek is als een landkaart voor iedereen die met tieners op reis is: van ouders tot professionals in onderwijs en opvoeding.”
Trefwoorden
Specificaties
Inhoudsopgave
Leeswijzer 11
Inleiding
1. Leer de tiener kennen 17
Deel 1: De mens tussen biologie en omgeving
2. Aanpassing aan een nieuwe en veranderende omgeving 35
3. De mens en de leer- en vergeetmachine 45
4. Leren en ontplooien vinden plaats in de sociale groep 55
5. De persoonlijke levensgeschiedenis bepaalt het leren 63
6. ‘Ik’ tussen nature en nurture 75
Deel 2: De tiener
7. Geen pubers maar tieners 83
8. Puberteit en lichamelijke ontwikkeling 89
9. De vroege en midden-adolescentie: van tien tot zestien jaar 95
10. De late adolescentie: vanaf zeventien jaar 109
11. De tiener, slaap, alcohol en drugs 121
Deel 3: Handelen, denken en voelen
12. Pim leert handelen, overwegen en plannen 133
13. De executieve functies zorgen voor de persoonlijke groei 141
14. De tiener heeft plezier in denken en redeneren 157
15. Emoties, leren en sociaal gedrag 171
16. Empathie en de bedoelingen van ‘de ander’ 181
Deel 4: Lichaam en hersenen
17. De hersenen als wereldbol: over structuur en functie 193
18. De hersenmicrostructuur: cellen, synapsen, netwerken 207
19. De hersenrijping en de rol van prikkels uit de omgeving 219
Deel 5: Jongens/Meisjes
20. Jongens en meisjes tussen biologie en omgeving 229
21. Waarom jongens en meisjes andere studieprestaties hebben 243
22. Jongens-meisjes verschillen zijn biologisch én sociaal bepaald 251
23. Tieners in opvoeding en onderwijs: aanbevelingen 267
Deel 6: De tiener op het sportveld
24. Voor beweging zijn neuropsychologische vaardigheden nodig 281
25. Sportief functioneren, impulsbeheersing en zelfinzicht 289
26. Sportcoach, gedrag en handelen 297
Deel 7: Ouder en leraar spelen vele rollen
27. Over talent, creatieve denkers en nieuwsgierigheid 307
28. Van manager via coach en mentor tot adviseur 313
29. Leer de leerling kénnen! 329
30. Onderwijs, brein en cognitie: de kloof overbrugd 337
31. Het tienerbrein: laaghangend fruit voor het onderwijs 345
Tot slot
32. De totale tiener 369
Over de auteur 373
Woord van dank 377
Verantwoording 381
Noten 387
Bibliografie 397
Illustratieverantwoording 416
Register 417